Story CircleBirlikte kitap yazma
Birlikte kitap yazmak, tek bir metni birden çok yazarın üretmesidir. Zor kısmı yazmak değil, kimin ne zaman yazacağına karar vermektir: ortak yazma denemelerinin çoğu hikâye bittiği için değil, koordinasyon bittiği için durur.
Bu sayfa dört yaygın yöntemi, her birinin tam olarak nerede tıkandığını ve bir kitabı toplulukla yazmadan önce yazıya dökülmesi gereken kuralları anlatıyor. Sonunda Story Circle’ın kilit modelinin bu tıkanmayı nasıl kaldırdığını göreceksin.
Birlikte kitap yazmak ne demek?
Terim iki farklı işi birden anlatıyor ve karıştırıldığında herkes başka bir şey bekliyor:
- Ortak yazarlık
- İki, en fazla üç kişi tek bir sesle yazar. Bölümler paylaşılır ama metin tek elden geçer. Amaç, okurun kaç kişinin yazdığını anlamamasıdır.
- Kolektif yazarlık
- Onlarca kişi yazar ve seslerin farklı olması kusur değil, kitabın kendisidir. Her bölüm başka bir insanın elinden çıkar; hikâye kimsenin baştan tasarlamadığı bir yere gider.
- Zincir hikâye
- Bir yazarın bıraktığı yerden diğerinin devam ettiği kısa biçim. Forumlarda, sınıflarda ve arkadaş gruplarında en çok denenen yöntem; genellikle üçüncü haftada durur.
Story Circle kolektif yazarlık için kurulmuş bir uygulamadır. Bir kitabın yazarı bir kişi değil, o kitaba bölüm yazmış herkestir.
Birlikte yazılan bir kitapta en pahalı kaynak zaman değil, dikkattir: sırasını bekleyen yazar hikâyeden kopar ve geri gelmez.
Story Circle bu yüzden sıra tutmaz. Boş bir bölümü yazmaya ilk başlayan kişi onu kilitler; bekleyen kimse yoktur.
Dört yöntem ve tıkandıkları yer
Bir kitabı birlikte yazmanın pratikte dört yolu var. Hiçbiri yanlış değil; hepsinin kendine has bir kırılma noktası var.
1. Sırayla yazma
Yazarlar bir sıraya dizilir, herkes kendi sırasında bir bölüm yazar. En sezgisel ve en çok denenen yöntem.
- Nerede tıkanır: sıradaki kişi yazmazsa herkes bekler.
- Bir kişinin sınavı, işi ya da tatili bütün kitabı durdurur.
- Kitabın hızı, en hızlı yazarın değil, en yavaş yazarın hızıdır.
2. Oylamayla ilerleme
Devam önerileri toplanır, topluluk oy verir, en çok oyu alan bölüm kitaba girer.
- Nerede tıkanır: her bölüm bir oylama süresi kadar gecikir.
- Katılım düştükçe oylama anlamını yitirir.
- Oy çoğunlukla en cesur öneriyi değil, en az itiraz edileni seçer.
3. Editör onaylı
Bir kişi gelen bölümleri toplar, seçer, düzenler ve yayımlar. Kalite en tutarlı bu yöntemde çıkar.
- Nerede tıkanır: editör bir dar boğazdır.
- Editör yoksa kitap durur; kitap büyüdükçe yük artar.
- Yazarlar bölümün yayımlanıp yayımlanmayacağını bilmeden yazar.
4. Paralel dallanma
Aynı bölümün altına birden çok devam yazılır. Kimse sıra beklemez; okur hangi devamdan gideceğini seçer.
- Nerede tıkanır: dal sayısı sınırlanmazsa ağaç kontrolsüz büyür.
- Yüzlerce yarım dal, hiçbiri bitmemiş bir kitap demektir.
- Okurun nerede olduğunu görebileceği bir haritaya ihtiyaç var.
Story Circle dördüncü yolu seçiyor ve tıkandığı yeri iki kuralla kapatıyor: bir bölümün altına yazılabilecek devam sayısı sınırlı (dal limitini kitabı kuran kişi belirler) ve okurun ağacı tek bakışta gördüğü bir yol haritası var. Ayrıntısı interaktif kurgu sayfasında.
Başlamadan önce konuşulacak altı şey
Ortak yazmada kavgaların neredeyse tamamı, kimsenin baştan sormadığı altı sorudan çıkar. Yazmaya başlamadan önce bunları yazıya dök.
Anlatıcı ve zaman
Birinci tekil mi, üçüncü tekil mi? Geçmiş zaman mı, geniş zaman mı? Bakış açısı bölümden bölüme değişebilir mi, değişecekse nasıl belli olacak? Bu tek karar, metnin okunurken dağılıp dağılmayacağını belirler.
Karakterler ve yetkiler
Kimler var, kim kimin karakteri? Bir yazar başkasının karakterini konuşturabilir mi, sakatlayabilir mi, öldürebilir mi? En çok tartışma çıkaran madde budur; bir cümleyle cevaplanırsa hiç çıkmaz.
Bölüm uzunluğu
Alt ve üst sınır koy. Sınır yoksa bir bölüm iki paragraf, diğeri yedi sayfa olur ve kitabın ritmi kaybolur. Okurun bir oturuşta bitirebileceği uzunluk iyi bir ölçüdür.
Zaman çizgisi
Bir bölüm hikâyeyi ne kadar ilerletir: bir sahne mi, bir gün mü, bir yıl mı? Bu konuşulmazsa üç bölümde on yıl geçer ve kimse nerede olduğunu bilmez.
Sınırlar
Kitabın dışında kalan şeyler: konular, tonlar, sahneler. Bunu baştan söylemek sansür değil, davettir — yazarlar neyin serbest olduğunu bilerek daha rahat yazar.
Bitiş koşulu
Kitap kaç bölümde biter, kim bitirir, bitmeden önce hangi soruların cevaplanmış olması gerekir? Bitiş koşulu olmayan ortak kitaplar bitmez; sadece terk edilir.
Story Circle’da bu maddelerin bir kısmı kitabın kendi alanlarıdır: kitabı kuran kişi ilk bölümü yazar, karakterleri tanımlar ve anlatım kurallarını kitapla birlikte kaydeder. Kitap dallanacaksa bir bölümün altına en fazla kaç devam yazılabileceğini de o belirler. Sonradan katılan yazar bu kuralları kitap sayfasında görür.
Sıra tutmak, kitabı en yavaş yazarın hızında ilerletmek demektir.
Story Circle’da yazma sırası bir kuyruk değildir. Bir bölüm kimseye ayrılmaz, kimseden kimseye devredilmez, oylamayla dağıtılmaz. Boş bir bölümü yazmaya ilk başlayan kişi onu kilitler; kilit belirli bir süre geçerlidir. Süre dolarsa bölüm yeniden herkese açılır ve o ana kadar yazdıkların taslak olarak sende kalır.
Kilit, bir ayrıcalık değil bir güvenceydir: yazarken bölümün altından çekilmeyeceğini bilirsin, ama o bölümü süresiz tutamazsın. Bir bölüm bir kişiyi beklerken kitabın geri kalanı durmaz — aynı anda başka boş bölümler ve dallanan kitaplarda başka dallar yazılabilir.
- Boş bölüm
- Kilitle
- Yaz
- Gönder
- Otomatik denetim
- Yayın
Gönderilen her bölüm, yayımlanmadan önce platform içerik politikasına göre otomatik olarak incelenir; hiçbir bölüm bu incelemeden geçmeden yayımlanmaz. İnceleme olumluysa bölüm kimsenin onayını beklemeden yayımlanır. Adımların tamamı ana sayfada.
Boş bölüm listesi, kitabın kendisi
Bir kitaba katılmak için hikâyeyi baştan sona okumak ya da birinden davet beklemek gerekmez. Yazarlık ekranı, o anda yazılmayı bekleyen boş bölümleri listeler: hangi kitabın hangi bölümü boş, kilit ne kadar sürüyor, bölüm ana yolda mı yoksa bir dalda mı.
Bir bölümü seçtiğinde onu kilitlersin ve yazmaya başlarsın. Taslağın yazdıkça saklanır; uygulamayı kapatıp geri dönebilirsin. Hazır olduğunda gönderirsin — gönderim kilidi bırakır ve bölümü denetime alır.
Tek bir bölüm yazıp bırakmak da geçerli bir katkıdır. Kitabın tamamını yazmak zorunda değilsin; devamını başka biri yazar.
Birlikte yazmayla ilgili sorular
Bir kitabı en fazla kaç kişi birlikte yazabilir?
Story Circle’da yazar sayısı baştan sabitlenmez. Kitapta yazılmayı bekleyen boş bir bölüm kaldığı sürece yeni bir yazar katılabilir. Kitabı kuran kişi kitabın kimlere açık olduğunu belirler ve bu bilgi kitap sayfasında etiketle görünür.
Sıramı beklemem gerekiyor mu?
Hayır. Sıra ya da kuyruk yoktur. Boş bir bölümü yazmaya ilk başlayan kişi onu kilitler ve kilit süresi boyunca bölüm yalnız ona açıktır. Süre dolarsa bölüm yeniden herkese açılır; o ana kadar yazdıkların taslak olarak sende kalır.
Aynı bölümü iki kişi aynı anda yazarsa ne olur?
Olmaz. Bir bölüm aynı anda tek kişiye kilitlenir; ikinci kişi o bölümü kilitleyemez. Beklemek yerine başka bir boş bölüme, dallanan kitaplarda ise aynı bölümün altındaki başka bir dala geçebilir.
Birlikte yazarken hikâyenin tutarlılığı nasıl korunuyor?
İki şeyle: kitabı kuran kişinin baştan yazdığı karakterler ve anlatım kuralları, bir de yayımlanmış bölümler için revizyon düzeni. Yayımlanmış bir bölümü değiştirmek isteyen revizyon talebi açar; talep hem otomatik denetimden geçer hem de sonraki bölümlerin akışını bozup bozmadığına bakılarak kitap sahibi tarafından karara bağlanır.
Yazdığım bölümün hakları kimde kalıyor?
Sende. Story Circle’a yalnız platformda yayımlama, listeleme ve tanıtma amaçlı münhasır olmayan bir lisans verirsin. Kitabın tamamı bir topluluğun ortak ürünüdür ama yazdığın metin senindir.
Bunları da okuyabilirsin
İnteraktif kurgu
Dallanan bir hikâye nasıl kurulur, dal sayısı nasıl kontrol edilir, birden çok son nasıl yazılır.
Hikâye nasıl yazılır
Sahne kurmak, ilk cümle, diyalog, bölüm sonu ve yazar bloğundan çıkmanın somut yolları.